Proje Komisyonu

İSAM ARAŞTIRMA PROJELERİNİN GENEL AMAÇLARI

Bu yönerge, TDV İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM) tarafından tamamen veya kısmen desteklenecek araştırma projelerinin hazırlanmasında dikkate alınacak esasları ve sunulan projelerin ilgili kurullar ve hakemlerce değerlendirilmesi, onaylanması ve takibinde izlenecek ilkeleri belirler.

ARAŞTIRMA PROJESİ SUNUMU İLKELERİ

SAM’a sunulan araştırma projeleri iki aşamalı bir değerlendirme sürecinden geçer. İSAM’a sunulan projeler Proje Komisyonu’nca oluşturulacak ilgili bilim dallarındaki Proje Ön Değerlendirme Kurulu’nca değerlendirmeye alınır. Proje Ön Değerlendirme Kurulu’nun önerileri doğrultusunda Proje Komisyonu İSAM Araştırmacılar Kurulu’na ön değerlendirme raporunu sunar. Bir araştırma projesinin ön değerlendirmeye alınabilmesi için İSAM Proje Başvuru Formu’nun doldurulması ve formun aşağıdaki bilgileri ihtiva etmesi gerekir. Ön değerlendirme için sunulan proje tekliflerinin 1000-1250 kelime arasında olması ve sadece araştırma projesiyle ilgili işaret edilen ana fikirlere yer vermesi gerekir. Ön değerlendirme sürecinden başarıyla geçen projeler kurum içi veya dışından belirlenen üç hakeme gönderilerek daha detaylı bir değerlendirmeye alınır. İkinci aşama olarak belirlenen hakem değerlendirmesi için projenin genişletilerek tekrar yazılması gerekir.

BİRİNCİ AŞAMA

Araştırma projesi başvurusunun ön değerlendirme süreci olan birinci aşaması ilgili form üzerinde sunulan proje tekliflerinin 1000-1250 kelime arasında olması ve sadece araştırma projesiyle ilgili aşağıdaki bilgilere yer vermesi gerekir. Araştırma projesi teklifinde sırasıyla aşağıdaki bilgilerin yer alması gerekir.

PROJE TEKLİFİNDE YER ALMASI GEREKEN BİLGİLER

Proje Başvurusu Yapanın Adı, Soyadı ve Çalıştığı Kurum

Proje başvurusunda bulunan araştırmacının adı, soyadı ve çalıştığı kurum ile uzmanlık alanı bilim dalı belirtilmelidir.

Proje Başlığı

Araştırma projesi, proje muhtevasını ve konusunu yansıtacak şekilde açık, anlaşılır ve sade bir başlık taşımalıdır.

Proje Konusu

Araştırma projesinin odak konusunun (veya konularının) ne olduğu ve hangi problemi (veya problemleri) ele alacağı belirtilmelidir. Araştırmacı, projenin ilgili bilim dalında o güne kadar bilinenin dışında ne tür yeni katkılar sağlamayı umduğunu açıkça belirtmelidir.

Projenin Amacı

Araştırma projesinin temel amaçlarının ne olduğu veya hangi hipotezlere dayandığı özet olarak belirtilmelidir. Araştırmacı proje bitiminde ulaşmak istediği amaçların ne olduğunu, proje bulgularının / sonuçlarının hangi amaçları gerçekleştirebileceğini belirtmelidir.

Projenin Fikrî Arka Planı

Proje önerisinin ön değerlendirilmesinin yapılabilmesi için, sunulan projeye öncelik eden olaylar, fikri gelişmeler ve oluşumların kısa bir geçmişinin verilmesi gerekir. Hangi fikrî ve tarihî arka plana dayanılarak proje konusunun seçildiği ve önemi belirtilmelidir. Araştırmacılar proje sunumlarında olgular ve fikirler arasında ayırım yaptıklarını göstermelidir.

Projenin Önemi, Yararları ve İSAM Amaçlarına Uygunluğu

Araştırma projesi niçin önemli olduğu, seçilen konunun araştırılmasının ne tür yararlar sağlayacağı ve İSAM’ın kuruluş amaçları ve öncelikli araştırma alanları / konuları ile nasıl örtüştüğü belirtilmelidir.

Araştırma Konusuyla İlgili Literatür

Proje konusuyla ilgili daha önce yayımlanan literatürün kısa bir değerlendirmesi, sağladığı katkılar, bıraktığı boşluklar ve projenin bu birikimden nasıl yararlanacağı, ne tür eklemelerde bulunacağı belirtilmelidir.

Araştırma ve Veri Toplama Yöntemleri

Projenin yürütülmesi sırasında izlenecek araştırma yöntemi hakkında kısa bilgiler verilmelidir. Hangi araştırma yönteminin ve veri toplama / yorumlama araçlarının sunulan proje açısından daha tutarlı olduğu ve niçin tercih edildiği belirtilmelidir.

Proje Yürütme Süresi

Projenin planlanan başlangıç ve bitiş tarihleri ve projenin sonuçlandırılması için ne kadar süre gerektiği belirtilmelidir.

Projeye Katkıda Bulunacak Kurumlar

Araştırma projesine katkıda bulunan diğer kurumların adı belirtilmelidir.

Projeye Katkıda Bulunacak Bilim Adamları/Araştırmacılar

Proje birden fazla araştırmacı tarafından yürütülecekse bu araştırmacıların isimleri, uzmanlık alanları ve çalıştıkları kurumlar ile projede alacakları görevler belirtilmelidir.

Proje Bulgularının/Sonuçlarının Hedeflediği Kullanıcı Grubu

Araştırma projesi bitiminde ulaşılacak bulgu ve sonuçların hedeflediği kullanıcı gruplar, kurumlar ve bunların hangi grup ve kurumların çalışmalarına katkıda bulunacağının belirtilmesi gerekir.

Proje Ürünleri

Araştırma projesi bitiminde hangi ürün veya ürünlerin ortaya çıkacağı belirtilmelidir. Proje sonunda makale, rapor veya kitap gibi ürünlerden hangilerinin sunulacağı açıklanmalıdır.

Proje Bütçesi

Proje bütçesinin miktarı belirtilmelidir.

Kısa Bibliyografya

Araştırma projesi yazımı sırasında kullanılan başlıca kaynakları ve referansları gösteren kısa bir bibliyografya eklenmelidir.

İKİNCİ AŞAMA

Ön değerlendirme sürecinden başarıyla geçen projeler, kurum içi veya dışından oluşturulacak hakem kurulu tarafından daha detaylı bir değerlendirmeye alınır. İkinci aşama olarak belirlenen hakem değerlendirmesi için projenin genişletilerek tekrar yazılması ve sunulması gerekir. Projenin detaylandırılarak yazılması sırasında aşağıdaki bilgilere yer verilir. İkinci aşama değerlendirmesi için sunulacak proje tekliflerinin 3500-4000 kelime arasında olması gerekir. Aşağıdaki ilkeler göz önünde bulundurularak sunulan proje teklifleri, Proje Komisyonu tarafından belirlenecek kurum içi ve kurum dışından uzmanlardan oluşturulacak üç hakeme gönderilir. Hakemlerin değerlendirmeleri rapor olarak Araştırmacılar Kurulu’na sunulur.

PROJE TEKLİFİNDE YER ALMASI GEREKEN BİLGİLER

Proje Başvurusu Yapanın Adı, Soyadı ve Çalıştığı Kurum

Proje başvurusunda bulunan araştırmacının adı, soyadı ve çalıştığı kurum ile uzmanlık alanı bilim dalı belirtilmelidir.

Proje Başlığı

Araştırma projesi, proje muhtevasını ve konusunu yansıtacak şekilde açık, anlaşılır ve sade bir başlık taşımalıdır.

Proje Konusu

Araştırma konusunun İSAM’ın genel amaçları ile örtüştüğünün açıklıkla gösterilmesi gerekir. Proje olarak sunulan araştırma konusunun İSAM’ın öncelikli araştırma alanına uygunluğu yanında ilgili bilim dalında orijinal bilgi üretimine katkıda bulunacak ve önemli sonuçlara ulaştıracak muhtevada olmasına dikkat edilmelidir. Proje konusunun ilgili bilim dalında daha önce bir çok kere ele alınmış konular yerine, bilinenin ötesinde bir katkı yapacak şekilde orijinal, güncel ve toplumsal sorun ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak seçilmesi gerekir. Proje teklifinde konu seçimi ile ilgili bu hususlar özellikle vurgulanmalıdır.

Projenin Amacı

Araştırma projesinin temel amaçları, dayandığı başlıca varsayımlar ve doğrulamayı / sınamayı hedeflediği hipotezler detaylı olarak belirtilmelidir. Araştırmacı proje bitiminde ulaşmak istediği amaçların ne olduğunu, proje bulgularının hangi amaçlarlarla nerelerde ve hangi amaçla kullanılabileceğini, elde edilen sonuçlar ve ürünlerin ne gibi boşlukları dolduracağını belirtilmelidir. Araştırmanın cevap aradığı başlıca soruların ve aydınlatmayı amaçladığı temel sorunların neler olduğu detaylı bir şekilde belirtilmelidir.

Projenin Fikrî Arka Planı

Proje konusu ve amacından sonra sunulan projeye öncelik eden olaylar, fikri gelişmeler ve oluşumların tahlilinin yapılması gerekir. Projenin ortaya çıkmasına katkıda bulunan fikri ve tarihî arka planın ne olduğu ve ele alınacak konunun tarihî ve fikrî süreklilik içinde nereye oturduğu, bu sürekliliğe hangi açılardan ve ne tür yeni, orijinal ve farklı katkılarda bulunacağı ifade edilmelidir. Proje sunumlarında olgular ve fikirler arasında ayırım yapıldığı gösterilmeli, teklif edilen projenin hangi araştırmalardan ve fikirlerden esinlendiği, bunlardan farklı yönlerinin ne olduğu gösterilmelidir.

Projenin Önemi, Yararları ve İSAM Amaçlarına Uygunluğu

Araştırma projesinin hangi açılardan önemli olduğu, bilim dünyasında ne tür boşlukları dolduracağı, seçilen konunun araştırılmasının yerel, ulusal ve uluslararası kurumlar / kullanıcılar açısından ne tür yararlar sağlayacağı ve İSAM’ın kuruluş amaçları ve öncelikli araştırma alanları / konuları ile nasıl örtüştüğü tek tek belirtilmelidir. Araştırma konusunun İSAM’ın periyodik olarak gözden geçirip belirleyeceği öncelikli araştırma alanlarından hangisine girdiği ve bu alana yapacağı katkı ile İSAM’ın hangi amaçlarını gerçekleştirmesine katkı sağlayacağı gösterilmelidir.

Araştırma Konusuyla İlgili Literatür Değerlendirmesi

Proje konusuyla ilgili daha önce yayımlanan kuramsal ve ampirik literatürün bir değerlendirmesi, mevcut literatürün araştırma konusuna ve ilgili bilim dalına sağladığı katkılar, cevapladığı sorular, bıraktığı boşluklar ve projenin bu birikimden nasıl yararlanacağı gösterilmelidir. Projenin mevcut literatürdeki birikimden gerçekçi bir şekilde faydalanacağı, daha önceki araştırmaları dikkate alacağı, bunlarla kesiştiği noktaların ne olduğu ve geçmiş birikimleri yeni projeyle nasıl bütünleştireceğini göstermelidir. Projenin mevcut literatürdeki kuramsal çerçeve, ampirik bulgu ve izlenen yöntemlerden yararlanma imkânları ve ilgili literatüre yapabileceği muhtemel eklemelerin neler olabileceği detaylı bir şekilde belirtilmelidir.

Araştırma ve Veri Toplama Yöntemleri

Soysal ve beşerî bilimler alanlarında ve klasik dinî ilimlerde çok sayıda araştırma ve veri toplama yöntemi vardır. Alan araştırması, gözlem, anket, mülâkat ve arşiv araştırmaları gibi birçok yöntem araştırmalarda veri toplamasına katkı sağlar. Araştırma projesinde bunlardan sadece biri seçilebileceği gibi birden fazlası da aynı anda yöntem olarak kullanılabilir. Projenin yürütülmesi sırasında izlenecek araştırma yöntemi hakkında bilgiler verilmelidir. Hangi araştırma yönteminin ve veri toplama / yorumlama araçlarının sunulan proje açısından daha tutarlı olduğu ve ne, niçin tercih edildiği belirtilmelidir. Tercih edilen araştırma araç veya yöntemlerinin hangi özelliklerinden dolayı seçildiği, güçlü ve zayıf yönlerinin neler olduğu, araştırmacıların seçilen yöntemi uygulama konusunda ne kadar yetkin olduğu, bu yöntemleri kullanmada deneyimlilik dereceleri gibi konular açıklanmalıdır.

Proje Yürütme Süresi ve Takviminin Ayrıntıları

Projenin planlanan başlangıç ve bitiş tarihleri ve projenin toplam ne kadar süre gerektirdiği belirtilmelidir. Projenin başlangıcından itibaren geçireceği safhalar bir takvime bağlı olarak yürütüleceğinden hangi aşamanın ne kadar zaman alacağına ilişkin takvimin sunulması gerekir. Projeyle ilgili ilk okumalar, kaynak tarama, kütüphane ve arşiv taraması, yurt içi ve dışı seyahat, alan araştırması, anket uygulaması, katılımlı gözlem ve veri / bilgi toplamak için gerekli zaman ve bunun takvimi detaylı bir şekilde belirtilmelidir. Teklif edilen araştırma projesinin mâkul sürede bitip bitmeyeceğinin değerlendirilmesi için bu safhalara ilâveten verileri / bilgileri yorumlama, raporlama, makale ve kitaba dönüştürme aşamaları için de öngörülen başlangıç ve bitiş süreleri belirtilmelidir. Araştırma seyahati gerektiriyorsa gidilecek yer ve kalınacak zaman belirtilmelidir.

Diğer Kurumların Projeye Katkılarının Ayrıntıları

Araştırma projesine katkıda bulunan diğer kurumların adı nasıl katkıda bulunacakları belirtilmelidir. İSAM kurum içi ve dışından gelen proje tekliflerini kısmen veya tamamen destekleyebileceği gibi diğer kurumlarla ortak projeler de yürütebilir. Bu durumda diğer kurumların sağlayacağı finansal, lojistik ve insan gücü desteğinin neler olduğu belirtilmelidir. Proje kurum dışından araştırmacıların katılımıyla yürütülecekse, bu proje için kendi kurumlarından veya diğer kurumlardan ek destek alıp almadıkları belirtilmelidir.

Projeye Katkıda Bulunacak Bilim Adamları / Araştırmacılar

Proje birden fazla araştırmacı tarafından yürütülecekse bu araştırmacıların isimleri, uzmanlık alanları ve çalıştıkları kurumlar ve projede alacakları görevler yanında detaylı bir özgeçmişlerinin ve yayın listelerinin projeye eklenmesi gerekir. Projeye katılan araştırmacıların bu proje için kendi kurumlarından veya diğer kurumlardan ek destek alıp almadıkları belirtilmelidir. İSAM gerekli gördüğü durumlarda proje ekibine yeni uzmanlar ilâve edilmesini önerebilir.

Proje Bulgularının/Sonuçlarının Hedeflediği Kullanıcı Grubu

Araştırma projesi sürecinde toplanan verilerin ve bitiminde ulaşılacak sonuçların/ürünlerin hedeflediği kullanıcı kitle belirtilmeli, proje sonuçlarının hangi grup ve kurumların çalışmalarına katkıda bulunacağına işaret edilmelidir. Araştırma sonuçlarına ilgi duyabilecek ve kendi çalışmalarında kullanabilecek resmî ve sivil kurumlar (kamu kurumları, yerel yönetimler, ilgili bakanlıklar, meslek kuruluşları, sendikalar, üniversite ve araştırma kurumları, ulusal ve uluslararası düşünce kuruluşları vb.) belirtilmelidir.

Proje Ürünleri

Araştırma projesi bitiminde hangi ürün veya ürünlerin ortaya çıkacağı, bilim dünyası ve kamuoyuna sunulacağı belirtilmelidir. Proje veri, bulgu ve yorumlarını içeren sonuçların hangi formatta sunulacağı açıklanmalıdır. Proje bitiminde planlanan makale, rapor, kitap, sergi, dokümanter film vb. ürünlerden hangilerinin sunulacağı, bunların hacimlerinin ne olacağı ve hangi konuları kapsayacağı açıklanmalıdır. Eğer kitap hacminde bir ürün söz konusu ise taslak halinde içindekiler bölümünde nelerin yer alacağı bildirilmelidir.

Proje Bulgularının/Sonuçlarının Duyurulması

Projenin ilerleyen aşamalarında ve bitiminde elde edilen bilgilerin ve ulaşılan sonuçların hangi yöntemlerle kullanıcılara ve kamuoyuna duyulacağı belirtilmelidir. Araştırma sonuçlarını tartışmak ve duyurmak ve ortaya çıkan ürünleri tanıtmak için ulusal ve uluslararası dergilerlerde yayın, ulusal ve uluslararası konferanslarda bildiri, basın toplantısı, ilgi duyan kurumlarda sunumlar yapma, televizyon programlarına katılım ve web siteleri yoluyla veya elektronik posta grupları kanalıyla internet ortamında duyuru gibi yöntemlerden hangisinin veya hangilerinin kullanılacağı belirtilmelidir.

Proje Bütçesi

Proje bütçesi detaylı şekilde belirtilmelidir. Proje süresince yapılacak harcamalar belli başlı kalemler altında listelenmeli ve öngörülen rakamlar belirtilmelidir. Projede görev alacak araştırmacı ve asistan maaşları, seyahat ve konaklama masrafları, telefon ve posta gibi iletişim masrafları, kitap, tez, makale ve fotokopi gibi kaynak temini masrafları, proje için gerekli bilgisayar, fotoğraf makinesi, yazıcı ve ses kayıt cihazları gibi malzeme masrafları belirtilmelidir.

Bibliyografya

Araştırma projesi yazımı sırasında kullanılan başlıca kaynak ve referansları gösteren kapsamlı bibliyografya eklenmelidir. Araştırmanın odak noktasını oluşturan konuya ilişkin kuramsal çerçeve, tarihsel ve düşünsel birikimi içeren kaynakların yer alacağı bibliyografya proje teklifine kadar yapılan benzeri araştırmaları içeren kaynakları da ihtiva etmelidir. Bibliyografya, proje teklifinde bulunan araştırmacı veya araştırmacıların ilgili bilim dalı ve araştırma konusuyla ilgili yayımları ve önceki bikrimi takip ettiklerini ve bunlardan kapsamlı bir şekilde yararlanacaklarını gösterecek içerikte olmalıdır.

Araştırma Projesi Değerlendirme İlkeleri

İSAM’a sunulan araştırma projeleri iki aşamalı bir değerlendirme sürecinden geçer. Proje ilk aşamada Proje Ön Değerlendirme Kurulu’na sunulur. Proje Ön Değerlendirme Kurulu’nun ön inceleme raporu doğrultusunda Proje Komisyonu İSAM Araştırmacılar Kurulu’na ön değerlendirme raporunu sunar. Ön değerlendirme sürecinden başarıyla geçen projeler kurum içi veya dışından oluşturulacak hakem kurulu tarafından daha detaylı bir değerlendirmeye alınır. İkinci aşama olarak belirlenen hakem değerlendirmesi için projenin genişletilerek tekrar yazılması gerekir. Ön değerlendirme aşamasından geçen ve detaylandırılarak yazılıp tekrar İSAM’a sunulan projeler, ikinci bir değerlendirme için ilgili bilim dallarında uzman üç hakeme gönderilir. Proje Komisyonu, hakemlerden gelen raporu esas alarak komisyon görüşü ile birlikte Araştırmacılar Kurulu’na sunar. Projenin onaylanması ile ilgili nihaî kararı Araştırmacılar Kurulu verir. Proje Yönetim Kurulu’ndan geçtikten ve Mütevelli Heyeti tarafından onaylandıktan sonra kesinlik kazanır.

Sözleşme İmzalanması

Projenin belirtilen aşamalardan geçmesi durumunda projenin sorumlu yürütücüsü, katılan veya destekleyen diğer kurumlar ile projenin içeriği, bütçesi, başlangıç ve bitiş süresine ilişkin olarak tarafların sorumluluk, ödev ve taahhütlerini belirten bir kontrat imzalanır. İSAM, proje yürütücüleri veya diğer kurumlar taahhütlerini yerine getirmediği zaman tek taraflı olarak kontratı feshedebilir.

Araştırma Projesinin İzlenmesi

İSAM tarafından desteklenen projeler her proje için oluşturulacak Proje İzleme Komisyonu tarafından izlenir. Proje İzleme Kurulu, projenin sunulan plana ve belirtilen takvime göre sürdürülüp sürdürülmediğini izler ve proje süresinin uzunluğuna bağlı olarak üç veya altı ayda bir Proje Komisyonu’na bildirir. Proje Komisyonu, Proje İzleme Kurulu’nun vereceği durum ve ilerleme raporunu özet halinde Araştırmacılar Kurulu’na sunar. Proje Komisyonu, Proje İzleme Kurulu’nun raporuna göre projeye desteğin devam etmesi veya sona erdirilmesine ilişkin öneride bulunabilir. Proje izleme sürecinin bir parçası olarak ve proje süresinin uzunluğu dikkate alınarak proje yürütücüsü veya yürütücülerinden, projede gelinen aşamalar hakkında her üç veya altı ayda bilgilendirme toplantısı yapmaları istenir. Proje Komisyonu, Proje Değerlendirme Kurulu, Proje İzleme Kurulu üyeleri ve ilgili İSAM araştırmacılarının katılacağı bu toplantılarda proje aşamaları ve toplantı tarihine kadar yürütülen faaliyetler hakkında kapsamlı bilgiler verilir. Proje İzleme Kurulu ilerleme raporlarında bu toplantılardaki değerlendirmeleri de göz önünde bulundurur.

Araştırma Projesi Destekleme İlkeleri

İSAM, kurum içinden veya dışından uzman araştırmacı ve bilim adamlarının sunduğu ve Araştırmacılar Kurulu’nun onayladığı projeleri kısmen veya tamamen destekler.

İSAM, diğer kurumlarla ortak projeler yürütebilir ve bu kurumlarla birlikte onaylanan projelere destek verebilir.

İSAM, başka kurumlarda çalışan veya bağımsız olarak araştırma yürüten uzmanların projelerini İSAM amaç ve kriterlerine uyması halinde değerlendirmeye alıp tamamen veya kısmen destekleyebilir.

Proje desteği parasal olabileceği gibi çalışma odası, ikamet, lojistik, teknolojik imkân ve kitap vb. kaynaklar sağlama biçiminde de olabilir.

İSAM yurt dışındaki projelere katılabilir, destekleyebilir ve bu amaçla İSAM araştırmacılarını görevlendirebilir.

İSAM, yurt dışından gelen proje tekliflerini değerlendirebilir, Türkiye’ye gelen araştırmacıları finansal yönden veya çalışma odası, ikamet, lojistik, teknolojik imkân ve kitap vb. kaynaklar sağlama biçiminde destekleyebilir.

Proje kontratındaki şartlar yerine getirildiği sürece İSAM’ın destekleri devam eder.

ARAŞTIRMA PROJESİ FON KAYNAKLARI

Kurum İçi Kaynaklar

İSAM, yürütülecek projeler için her yıl belirli bir araştırma projesi bütçesi hazırlar. İSAM Yönetim Kurulu ve Araştırmacılar Kurulu, araştırma bütçesinin miktarı ve hangi öncelikli araştırma alanlardaki projelerin destekleneceğine karar verir.

Kurum Dışı Yerli Kaynaklar

İSAM dışındaki kurumlardan da araştırma projeleri için kaynak aranır. Benzeri kurumların sağlayacağı imkânlardan yararlanılır. Üniversite, araştırma merkezleri ve İSAM’ın araştırmalarından yararlanabilecek kullanıcı kurumlar arasında olabilecek kamu kurumları, yerel yönetimler, ilgili bakanlıklar, meslek kuruluşları, sendikalar, üniversite ve araştırma kurumları ile ortak projeler yapılmak suretiyle dış kaynaklar bulunur. Kurum dışı kaynak sağlamak amacıyla ayrıca Türkiye Bilimler Akademisi ve Türkiye Tanıtma Fonu gibi kurumların araştırma fonlarına başvurulur.

1. Aşama Başvuru Formu (İndir / Aç Word -30kb-)

2. Aşama Başvuru Formu (İndir / Aç Word -30kb-)