Klasik İslâm Düşüncesinde Bilgi ve Modern Bilgi Kavramının Eleştirisi

Seyyid Hüseyin NASR

5 Nisan 2005 - 16:30

George Washington Üniversitesi profesörlerinden Seyyid Hüseyin Nasr, bilgi kavramının Batı’da ve İslâm dünyasında farklı tarihî seyir izlediğini vurgulayarak sözlerine başladı.

Buna göre Batı’da daha ziyade bilgiyi tek bir seviyeye indirgeyen Kartezyen anlayış hâkimken Ortaçağ İslâm felsefesinde bilgi kavramı hiyerarşik açıdan ele alınmıştır. Batı’nın indirgemeci bilgi anlayışına karşılık İslâmî bilgi anlayışı her bilgi önermesinin tekabül ettiği bir ontolojik gerçekliğin varlığı esası üzerine temellenmiştir.

Bu hiyerarşik bilgi anlayışı, dört ayrı seviye ya da mertebenin varlığını kabul eder: Fizikî âlemin duyularla algılanmasına dayanan ve asgarî düzeyde gerçeklik ifade eden tecrübî bilgi, aklî bilgi, tecrübe ve aklın ötesine geçen sezgisel bilgi ve son olarak gerçekliğin en yüksek seviyesine karşılık gelen vahyî bilgi.

Nasr’a göre, İslâmî bilgi anlayışının Batılı anlayıştan ayrıldığı temel nokta bu kategorileri hiyerarşik olarak ele alıp, birini diğerine indirgememesidir. Çok güçlü bir epistemolojik geleneğe sahip olan klasik İslâm dünyasında tecrübî bilgi konusunda önemli çalışmalar yapılmış ama bu hiçbir zaman, Batı’daki gibi indirgemeciliğe ya da pozitivizme götürmemiştir. Fakat Nasr’a göre, modern dönemde İslâm dünyası modernleşme ve çağdaşlaşma adına adı müslüman ama kafası Batılı, aslında ne Doğu’yu ne de Batı’yı tanıyan 2.-3. sınıf entelektüeller yetiştirmiştir.

Nasr, modern bilimin felsefî arkaplanı doğru tahlil edilmediği için modern bilimle tefsiri telif etmeye çalışan ve aslında bilim problematiği ile ilgili kayda değer hiçbir şey söylemeyen bilimsel tefsir çalışmalarını da bu kapsamda görür. Bütün bunların sebebi ise modern bilim konusunda kavramsal kargaşa yaşanması, bilimin hiçbir çerçeveye oturtulmadan Batı’dan devşirilmeye çalışılmasıdır. Sonuç olarak Nasr’a göre, İslâm klasik düşüncesindeki hiyerarşik bilgi anlayışının ihyası İslâm dünyası için zorunluluk arz etmektedir.

Arkadaşına Gönder
Yazdır
 
     

     
 

    Kütüphane Katalog Tarama
    Kütüphane Yayın Teklif Formu
    Türkiye Kütüphaneleri VT
    Makaleler VT
    Dokümantasyon VT (PDF)
    Kadı Sicilleri Kataloğu VT
    İlahiyat Makaleler VT (PDF)
    İlahiyat F. Tezler Kataloğu VT
    Osmanlıca Makaleler VT (PDF)
    Osmanlıca Risaleler VT (PDF)
    Osmanlı Salnâmeleri VT (PDF)
    Arapça Makaleler VT (PDF)
    Hüseyin Hilmi Paşa Evrakı
    Yusuf İzzeddin Efendi Evrakı
    Muhammed b. T. et-Tancî Evrakı 
    Ziyad Ebüzziya Evrakı 
    Orhan Şaik Gökyay Evrakı
    Kemal Batanay Müzik Arşivi
    Mehmed Safayhi Evrakı
    Veysel Paşa Evrakı
    Rıza Tevfik Bölükbaşı Evrakı
    Elektronik Kaynaklar
    Linkler             Üyelik
    Anket

    İletişim

İSLÂM ANSİKLOPEDİSİ

İSTANBUL KADI SİCİLLERİ

 
     

  Etkinlikler
           Konferanslar
                2001 Yılı Konferansları
                2002 Yılı Konferansları
                2003 Yılı Konferansları
                2004 Yılı Konferansları
                2005 Yılı Konferansları
              - Is Islam a "Religion"?
              - Tanrı'nın Varlığı
              - Osmanlı'da Karagöz, Tasav...
              - Osmanlı İmparatorluğu'nun...
              - Batı Felsefesinde Yeni Bi...
              - Klasik İslâm Düşüncesinde...
              - Türkiye'de Batılılaşma ve...
              - Dünya Kamuoyunda ABD (The...
              - İslâmcılık : Bir Modern M...
              - İslâm ve Demokrasi
              - Ah! Yemen : Osmanlı'nın Y...
                2006 Yılı Konferansları
                2007 Yılı Konferansları
                2008 Yılı Konferansları
                2009 Yılı Konferansları
                2010 Yılı Konferansları
                2011 Yılı Konferansları
                2012 Yılı Konferansları
           Sempozyumlar
           İlmî Toplantı ve Paneller
           Sosyal ve Kültürel Etkinlikler
           Atölye Çalışmaları
           Seminerler