İslâm Felsefesi – Tarih ve Problemler

Ed. M. Cüneyt KAYA

VII. yüzyılın başlarında kadim medeniyet havzalarında canlılığını neredeyse kaybetmiş olan felsefe, yaklaşık iki yüzyıl sonra Bağdat’ta başlayan ve Helenistik dünyada oluşan felsefî birikimin Arapça’ya aktarılmasını sağlayan tercüme hareketi sayesinde tekrar hayat buldu. Tercüme edilen eserler, inşa edilmekte olan çok dinli, çok ırklı ve çok kültürlü İslâm medeniyetinin farklı entelektüel ilgi ve ihtiyaçları doğrultusunda müslümanlar tarafından yeniden ele alındı. Bu da dünya felsefe tarihinin felsefî geleneklerinden biri olan İslâm felsefesini tarih sahnesine çıkardı.

Türkiye’de İslâm felsefesi alanında ciddi bir seviyeye ulaşan akademik birikimi bir araya getirmeyi hedefleyen bu kitap, İslâm felsefesinin klasik dönemini (VIII-XII. yüzyıllar) tarihî ve problematik açılardan incelemektedir. Kitabın tarihî bölümlerinde klasik dönemin öne çıkan on bir filozofu ile klasik sonrası döneme yön veren dört büyük düşünür ele alınmakta; tematik bölümlerde ise felsefenin temel alanları (mantık, psikoloji/epistemoloji, metafizik, ahlâk ve siyaset), İslâm felsefesine intikal eden literatür ve problemleri ile İslâm filozoflarının bu disiplinlere yaklaşım tarzları açısından ayrıntılı bir şekilde irdelenmektedir. 

 

Takdim 

Türkiye’de İslâm felsefesi alanında yoğunlaşan ve ciddi bir seviyeye ulaşan akademik birikimi bir araya getirerek, bu alanda eksikliği uzun yıllardır hissedilen telif bir başvuru eseri ortaya koymak amacıyla hazırlanan bu kitap, İslâm felsefesinin klasik dönemini (VIII.-XII. yüzyıllar), tarihî ve problematik açılardan ele almak üzere tasarlanmıştır. Yirmi bir bölümden oluşan kitabın İslâm felsefesinin mahiyeti meselesini ele alan giriş bölümünün ardından ilk olarak İslâm felsefesinin Antik ve Helenistik dünyadan tevârüs ettiği felsefî birikim değerlendirilerek bu birikimin İslâm medeniyetine nasıl aktarıldığı incelenmiştir. Bu bölümün devamında ise klasik dönemin öne çıkan on bir filozofu (Kindî, Ebû Bekir er-Râzî, Fârâbî, İhvân-ı Safâ, İbn Miskeveyh, İbn Sînâ, Gazzâlî, İbn Bâcce ve İbn Tufeyl, İbn Rüşd, Sühreverdî) müstakil bölümlerde irdelenmiş, klasik sonrası dönemde (XIII.-XIX. yüzyıllar) felsefenin geçirdiği serüvenin mahiyeti hakkında ise Fahreddin er-Râzî ve Nasîruddin et-Tûsî ile İbnü’l-Arabî ve Sadreddin Konevî’ye dair bölümler aracılığıyla okuyucuya genel bir çerçeve sunulmaya çalışılmıştır.
Kitabın “tarihî” kısmını oluşturan bu bölümlerde, filozofların hayatları ve eserleri hakkında ana hatlarıyla bilgi verilmiş, her filozofun öne çıkan felsefî görüşleri üzerinde yoğunlaşılmıştır. Felsefenin temel alanlarının (mantık, psikoloji, metafizik, ahlâk ve siyaset) incelendiği, kitabın geri kalan bölümlerinde ise her bir alanın, İslâm felsefesine intikal eden literatürü ve problemleri hakkında bilgi verildikten sonra bu meselelerin İslâm filozofları tarafından ele alınış şekilleri ayrıntılı bir şekilde ortaya konulmuştur. Dikkatli okuyucunun hemen farkedeceği üzere, klasik dönemde felsefenin kapsamında yer alan tabiat ve matematik bilimleri kitapta ele alınmamaktadır. Bu durum kitap açısından bir eksiklik olsa da Türkiye’deki İslâm felsefesi çalışmalarının yoğunlaştığı ve dolayısıyla ihmal ettiği alanları göstermesi bakımından da manidardır. Kitabın son bölümü ise felsefenin İslâm medeniyetinde hangi yollarla öğrenildiği ve öğretildiği konusuna tahsis edilmiş olup, klasik sonrası dönemde felsefenin farklı entelektüel gelenekler üzerindeki etkisini görmek açısından önemli veriler sunmaktadır. Ek bölümlerde ilk olarak, tercüme hareketi yoluyla Arapça’ya tercüme edilen Yunanca felsefî eserlere dair bir listeye, ardından da kitapta müstakil olarak ele alınan İslâm filozoflarının Türkiye’de neşir ve tercüme edilen eserlerine dair bibliyografik bir çalışmaya yer verilmiştir.
Teşekkür sadedinde, ilk olarak, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM) başkan yardımcılığı sırasında böyle bir kitap fikrini gündeme getirerek bütün tereddütlerime rağmen beni editörlük konusunda ikna eden Doç. Dr. Ömer Türker’in ismini anmalıyım. Yoğun mesailerine rağmen bu esere yazılarıyla katkıda bulunan kıymetli ilim adamlarına bilhassa müteşekkirim. Kimi zaman sıkı(cı) hale geldiğini bildiğim takibimi ve sınırlarımı zorlayarak yazılarına yaptığım müdahaleleri hoşgördüklerini ümit ediyorum. Kitabın yayını konusundaki ilgi ve hassasiyetleri için İSAM başkanı Prof. Dr. M. Âkif Aydın’ın şahsında tüm emek sahiplerine, özellikle de başkan yardımcısı Doç. Dr. M. Suat Mertoğlu’na teşekkür etmek ise benim için zevkle ifa edilmesi gereken bir borçtur.
 
Gayret bizden, başarı Allah’tan... 
M. Cüneyt Kaya     

Üsküdar, Eylül 2013

 

2018, 879 s.
ISBN 978-975-389-862-1

 

Eserin giriş bölümü için tıklayınız.

Satın almak için tıklayınız

Arkadaşına Gönder
Yazdır
 
     

     
 

  Kütüphane KATALOG TARAMA
 

  METİN ERİŞİMLİ VERİ TABANLARI

   İlahiyat Makaleler VT (PDF)
    Türk Tarih, Edebiyat, Kültür ve Sanat Makaleleri VT (PDF) YENİ
    Dokümantasyon VT (PDF)
    Osmanlıca Makaleler VT (PDF)
    Risaleler VT (PDF)
    Osmanlı Salnâmeleri VT (PDF)
  KÜNYE ERİŞİMLİ VERİ TABANLARI
    İlahiyat F. Tezler Kataloğu VT
    Türkiye Kütüphaneleri VT
    Makaleler VT
    Kadı Sicilleri Kataloğu VT
  ARŞİV VERİ TABANLARI
    Hüseyin Hilmi Paşa Evrakı
    Yusuf İzzeddin Efendi Evrakı
    Muhammed b. T. et-Tancî Evrakı 
    Ziyad Ebüzziya Evrakı 
    Orhan Şaik Gökyay Evrakı
    Kemal Batanay Müzik Arşivi
    Mehmed Safayhi Evrakı
    Veysel Paşa Evrakı
    Rıza Tevfik Bölükbaşı Evrakı
   Cüneyd Kosal Türk Musikisi Arşivi (PDF) YENİ
 
   Kütüphane Yayın Teklif Formu
    Elektronik Kaynaklar
    Linkler             Üyelik
    Anket

    İletişim

İSTANBUL KADI SİCİLLERİ