Osmanlı şehir mirasının izlerini Balkan coğrafyasının canlı dokusuyla bir araya getiren Avrupa-yı Osmânî: Balkan Şehirleri, İSAM Yayınları tarafından yayımlandı. Prof. Dr. Machiel Kiel’in 1991–2016 yılları arasında TDV İslâm Ansiklopedisi için kaleme aldığı 127 madde, Prof. Dr. Tahsin Özcan editörlüğünde gözden geçirildi, genişletildi ve görsel malzemeyle zenginleştirilerek kapsamlı bir külliyat hâline getirildi.

1959’daki ilk Balkan seyahatiyle başlayan saha çalışmaları zamanla Türkiye, İran ve Kuzey Afrika’ya genişleyen Kiel; İstanbul, Ankara ve Sofya arşivlerinden yoğun biçimde yararlanmış; UNESCO’nun Bosna-Hersek danışmanlığı dâhil, kültürel mirasın korunmasına yönelik uluslararası projelerde görev üstlenmiştir. Onun kalemi, Balkanlar’da Türk-İslam kültürünün hak ettiği yeri bulması için bir mücadele aracı olmuştur.

Avrupa-yı Osmânî: Balkan Şehirleri yalnızca bir derleme değil, kapsamlı bir yeniden yapılandırma çalışmasının ürünüdür. Kiel, yazdığı hiçbir metni bizzat görüp belgelemeksizin kaleme almamış; taşrasından merkezine kadar Balkan coğrafyasının en ücra yerlerini ziyaret ederek şehir dokusunu, mimari eserleri ve vakıf kayıtlarını titizlikle kayda geçirmiştir.  Eserdeki metinler, Osmanlı döneminde Balkan şehirlerinin kuruluşu, dönüşümü ve mimari mirası üzerine özgün veriler sunmakta; kayıp veya tahrip olmuş eserleri kayıt altına alarak kültürel sürekliliği belgelemektedir. Kiel’in mimari ayrıntılara, kitabelere, vakfiye analizlerine ve topografik gözlemlere dayalı yaklaşımı, Balkan tarihçiliği kadar Osmanlı şehir tarihi çalışmalarına da kalıcı katkılar sağlamaktadır.

Eser yayıma hazırlanırken metinler ve kaynakçalar İSAM Arşivi’ndeki madde dosyalarıyla karşılaştırılmış, İngilizce orijinal metinlerle Türkçe çeviriler karşılıklı gözden geçirilmiş, hacim sınırlamaları sebebiyle DİA’da yayımlanamamış kısımlar da kitaba dâhil edilmiştir. Çalışma, Kiel’in bizzat çektiği fotoğraflar, tarihî ve güncel haritalar, Şemseddin Sâmi’nin Kāmûsü’l-A‘lâm’ından yapılan alıntılar, Osmanlı arşiv belgeleri ve tüm yerleşim yerlerine ait “kimlik kartları” ile zenginleştirilmiştir. Süreç, farklı disiplinlerden araştırmacıların ve teknik uzmanların katkılarıyla yürütülerek çalışmanın ilmî ve teknik güvenilirliği temin edilmiştir.

Görsel malzemenin ana gövdesini, Hollanda Araştırma Enstitüsü (NIT) uhdesinde bulunan “Machiel Kiel Fotoğraf Arşivi”nden fotoğraflar oluşturur. Buna ek olarak İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi (özellikle II. Abdülhamid Albümleri) ve İBB Atatürk Kitaplığı’ndan temin edilen görseller de esere dâhil edilmiştir. Osmanlı dönemine ait Balkan ve Rumeli haritaları günümüz Türkçesine aktarılmış; güncel haritalar alanında uzman bir akademisyen tarafından hazırlanmıştır. Ayrıca eserin adına ilham veren Avrupa-yı Osmânî başlıklı orijinal harita da okuyuculara ek olarak sunulmaktadır. 

Disiplinler arası çalışmalara imkân veren kapsamı, güvenilir kaynak kullanımı ve zengin görsel içeriğiyle Avrupa-yı Osmânî: Balkan Şehirleri, yalnızca akademik çevreler için değil; kültürel mirasın korunması, şehir tarihi, sanat tarihi, vakıf ve mimarî araştırmaları alanlarında çalışan tüm okurlar için temel başvuru kaynağıdır. Çalışma, Machiel Kiel’in yarım asrı aşan emeğini bir bütünlük içinde görünür kılmayı; metin, görsel ve harita bileşenleriyle güvenilir, erişilebilir ve kalıcı bir kaynak sunmayı hedeflemektedir. 

Esere dair detaylı bilgi için tıklayınız.