İSAM Kaynaklar Veri Tabanı Projesi

İSAM, TDV İslam Ansiklopedisi (DİA) ve diğer yayınlarında kullanılan kitap, makale, tezler gibi akademik kaynakların doğrulanması, eksiklerinin tamamlanması ve kamuoyuna sunulması amacıyla Nisan 2023’te kapsamlı bir proje başlattı. Proje, araştırmacılara doğrulanmış, standartlara uygun bir kaynak veri tabanı sunmayı hedeflemektedir. Bu sayede yazarlar, Latin alfabesi dışındaki dillerde özellikle zahmetli olan atıf kurallarını uygularken güvenilir örnek kayıtlar üzerinden hareket edebilecek, her kaynak için yeniden teyit ihtiyacı ortadan kalkacak, bu teyit edilmiş bibliyografik künyeler çeşitli referans yönetim araçlarıyla İSAM'ın kendi standartlarına göre hazırlamış olduğu stil ve CMOS, APA gibi diğer uluslararası stillerle kullanılacaktır. Bu hem yayın süreçlerini hızlandıracak hem de zaman ve bilimsel itibar kazandıracaktır.

İlk aşamada DİA’daki kaynaklar dillerine göre tasnif edildi ve DİA’da elliden fazla dilde kaynak kullanıldığı tespit edildi. Bunlar içerisindeki Arapça bibliyografik künyeler, İSAM’ın yeni ansiklopedi ve yayın çalışmalarında sık kullanıldıkları için diğer dillerdeki kaynaklara öncelendi. DİA maddelerin kaynaklarından üzerinden çekilen 305 bini aşkın bibliyografik künye verisi, otomasyon ve veri gruplama yöntemleriyle işlenerek Arapça diline ait 43.288 kayda indirildi. 2023 yazında on beş farklı dilde görev alan lisansüstü aşamadaki yirmi araştırmacıyla deneme çalışmaları gerçekleştirildi ve veriler İSAM’ın yeni Atıf ve Kaynaklar Kılavuzu ile Türkçe Çeviri Yazı Kılavuzuna uygun şekilde yeniden düzenlendi.

Deneme çalışmalarının sonunda verilerin, özel hazırlanmış ve yapay zekâ destekli algoritmalarla ön işlemden geçirilmesi, sayı bakımından daha az ancak uzman bir ekiple kontrol edilmesi ve dillerin İSAM'ın ihtiyaçlarına göre önceliklendirildiği bir çalışma takvimi tercih edildi ve İSAM Kütüphanesi kataloglarında kayıtlı Arapça kaynakların düzenlenmesine geçildi. Halihazırda dört kişilik uzmanlaşmış bir araştırmacı grubuyla İSAM Kütüphanesi'nde yer alan Arapça kaynaklar düzenlenmektedir. Bu kaynakların %41'i kullanıma hazır hale getirilerek öncelikle Ansiklopedi projelerinde yer alan yazarlar ve editörler, sonrasında tüm yayın birimleriyle paylaşılmıştır. Arapça kaynaklar tamamlandıktan sonra Farsça, Urduca, Osmanlıca gibi diğer dillerdeki kaynakların düzenlenmesi planlanmaktadır.