Bârsâh (Bârşâh) adı ile tanınan Semerkandî’nin (XIII.) yüzyılın ortalarında doğduğu tahmin edilmektedir. “Allâme, Rükneddin, Veliyyüddin, Zekiyyüddin, Zeynüddin” gibi lakaplarla anılır. Nisbesi Semerkandî olmakla beraber Semerkant’ın neresinde doğduğu bilinmemektedir. Hayatı hakkında kaynaklarda sınırlı bilgi bulunmakta ve ailesine dair herhangi bir kayda rastlanılmamaktadır. Öğrencilerinden Kefevî,Ketâ’ibü Aʻlâmi’l-Ahyâr min Fukahâ’i Mezhebi’n-Nuʻmâni’l-Muhtâr adlı eserinde bahsettiğine göre Semerkandî bir dönem Bağdat’taki Müstansıriyye Medresesi’nde bulundu. 7.yy/13.yy’da Şam’a gelip Zâhiriyye Medresesi’nde ders vermeye başladı ve burada yaklaşık on yıl kadar kaldı. Daha sonra Nûriyye Medresesi müderrisliğine tayin edildi. Ancak görevine başladığı ilk günlerde Zâhiriyye Medresesi’nin dârülhadis bölümünde bekçilik yapan Ali el-Havrânî tarafından parasını gasbetmek amacıyla geceleyin öldürülerek medresenin havuzuna atıldı ve 12 Safer 701’de (16 Ekim 1301) vefat etti. Dinî ve felsefî alanda kendini yetiştirdi; fıkıh, kelam tefsir, hadis ve tasavvuf alanında eserler kaleme aldı. Önemli eserleri arasında el-ʻAkîdetü’r-Rükniyye fî Şerhi lâ İlâhe İllallah Muhammedün Resûlullah, Şerhu’l-Esmâ’i’l-Hüsnâ,ʿAḳāʾidü’ş-Şeyḫ Rükniddîn es-Semerḳandî, Câmiʻu’l-Usûl ve İʻcâzü’l-Kur’ân söylenebilir.