Mu‘tezile âlimi Ebü’l-Kāsım el-Belhî’nin (ö. 319/931) ilk üç asır İslam dünyasında ortaya çıkan ihtilafları ele aldığı Kitâbü’ l-Makâlât ve ma‘ahu ‘Uyûnü’ l-Mesâʾil ve’ l-Cevâbât isimli eseri, 290/903 yılında Bağdat’ta kaleme alınmıştır. Eserde sahâbe döneminden müellifin yaşadığı çağa kadar “ehl-i kıble” sayılan fırkaların görüşlerini derlenmektedir. el-Belhî, eserin bir bölümünde Mu‘tezile mezhebinin ilk kapsamlı tarihini de yazmış, kendisinin bir diğer bir eseri olan ‘Uyûnü’l-Mesā’il ve’l-Cevâbât’tan ilgili bir bölümü de eserin sonuna eklemiştir.

Kitâbü’ l-Makâlât, yalnızca Mu‘tezile’nin tarihini değil, diğer müslüman fırkaların görüşlerini de aktaran; böylece İslâm’ın ilk üç asrına dair Mu‘tezilî bir âlimin kaleminden çıkmış eşsiz bir düşünce tarihi kaynağıdır. Yazıldıktan sonraki pek çok çalışmaya kaynaklık etmesi, bu nadide eserin ilmî değerini açıkça ortaya koymaktadır.

Hüseyin Hansu ve Abdulhamîd Râcih Kürdî’nin tahkikiyle 2018’de tam neşri yayınlanan bu çalışma 2022’de Yemen’de bulunan yeni bir nüsha üzerinden Musa Sancak’ın da aralarına katılımıyla muhakkikleri tarafından yeniden yayına hazırlanmıştır. İSAM Tahkikli Neşir Esasları’na (İTNES) uygun olarak hazırlanan bu yeniden yayın çalışması, metne ilave olarak müellifin hayatını, eserlerini ve kitabın muhtevasını değerlendiren kapsamlı bir incelemeyi de içermektedir.

 

Satın almak için tıklayınız.